เฉลิมฉลองเนื่องในวันภาษาแม่สากล ประจำปี 2569

RILCA ร่วมกับ Thailand MTB-MLE Action Network จัดเวทีวันภาษาแม่สากล 2569 ชูบทบาทภาษาแม่ สู่การศึกษาที่เท่าเทียมและยั่งยืน

สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย (RILCA) โดย ศูนย์ศึกษาและฟื้นฟูภาษาและวัฒนธรรมในภาวะวิกฤต (CD-RELC) ร่วมกับ ภาคีเครือข่ายปฏิบัติการด้านการศึกษาทวิ-พหุภาษาในประเทศไทย (Thailand MTB-MLE Action Network) จัดงานเสวนาวิชาการ เนื่องในวันภาษาแม่สากล 2569 ภายใต้หัวข้อ “ความร่วมมือในการขับเคลื่อนนโยบายการศึกษาด้วยฐานทางภาษาและวัฒนธรรม เพื่อเด็กชาติพันธุ์ในประเทศไทย” โดยมี ศาสตราจารย์นายแพทย์ ปิยะมิตร ศรีธรา อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหิดล กล่าวเปิดงานเสวนา และรองศาสตราจารย์ ดร.นันทิยา ดวงภุมเมศ ผู้อำนวยการสถาบันฯ กล่าวรายงานวัตถุประสงค์ในวันที่ 19 กุมภาพันธ์ 2569 ณ ห้องประชุมอเนกประสงค์ชั้น 2 สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย มหาวิทยาลัยมหิดล ศาลายา

ภายในงานยังได้รับเกียรติจากผู้แทนองค์กรระหว่างประเทศ ได้แก่ H.E. Mr.Faiyaz Murshid Kazi เอกอัครราชทูตสาธารณรัฐประชาชนบังกลาเทศประจำประเทศไทย, คุณ Rika Yorozu ผู้เชี่ยวชาญด้านการศึกษา จากสำนักงานยูเนสโกส่วนภูมิภาค กรุงเทพฯ และสำนักงานเพื่อการประสานงานสหประชาชาติในเอเชียและแปซิฟิก และคุณ Severine Leonardi รองผู้แทนองค์การยูนิเซฟ ประเทศไทย ร่วมสะท้อนบทบาทของภาษาแม่ในฐานะรากฐานสำคัญของการเรียนรู้ อัตลักษณ์ และการพัฒนาที่ยั่งยืนของสังคม

กิจกรรมภายในงานประกอบด้วย การนำเสนอภาพรวมเครือข่ายและบทบาทการทำงานด้านการส่งเสริมภาษาแม่และวัฒนธรรมชาติพันธุ์ ทั้งในประเทศไทยและระดับนานาชาติ ได้แก่ เครือข่าย Thailand MTB-MLE Action Network, เครือข่าย Asia-Pacific Multilingual Education Working Group (MLE WG) และเครือข่าย INSTILS ซึ่งสะท้อนพลังความร่วมมือในการขับเคลื่อนการศึกษาบนฐานภาษาและวัฒนธรรมอย่างเป็นระบบ และเวทีเสวนาวิชาการที่เกี่ยวข้องกับการขับเคลื่อนและพัฒนาระบบและกลไกเพื่อการพัฒนาการศึกษาเด็กชาติพันธุ์ จำนวน 2 เวที ได้แก่ หัวข้อ “ผลิตและส่งเสริมครูอย่างไร ให้เหมาะกับเด็กชาติพันธุ์” และ “ภาษา อัตลักษณ์ วิถีชีวิต: กฎหมายและงานวิจัยเพื่อพัฒนาการศึกษาเด็กชาติพันธุ์” โดยมี ผู้แทนจากภาครัฐ ภาควิชาการ ภาคประชาสังคม และเครือข่ายชาติพันธุ์ร่วมแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และประสบการณ์อย่างเข้มข้น

นอกจากนี้ ยังมีการแสดงทางวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ ได้แก่ “เตหน่ากู” บทเพลงของชาวปกาเกอะญอ และการแสดง “ลมหายใจแห่งผืนป่า” จากนักเรียนห้องเรียนสาขาบ้านดอกไม้สด ศูนย์การเรียนรู้ชาวไทยภูเขาแม่ฟ้าหลวง และการจัดนิทรรศกการนำเสนอผลงาน จาก ภาคีเครือข่ายปฏิบัติการด้านการศึกษาทวิ-พหุภาษาในประเทศไทยและชุมชนชาติพันธุ์ ซึ่งสะท้อนพลังของภาษาและวัฒนธรรมในฐานะทุนทางสังคมที่มีชีวิต

การจัดงานในครั้งนี้ มิได้เป็นเพียงการเฉลิมฉลองวันสำคัญระดับโลก แต่เป็นส่วนหนึ่งของการขับเคลื่อนเชิงยุทธศาสตร์เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษาและลดความเหลื่อมล้ำในสังคมไทย ผ่านการส่งเสริมการจัดการศึกษาแบบทวิ-พหุภาษา (MTB-MLE) ที่ใช้ภาษาแม่หรือภาษาท้องถิ่นเป็นฐานในการเรียนรู้ ควบคู่กับการอนุรักษ์และฟื้นฟูภาษาและวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์อย่างยั่งยืน

ตลอดระยะเวลากว่า 22 ปี ศูนย์ศึกษาและฟื้นฟูภาษาและวัฒนธรรมในภาวะวิกฤต ได้ดำเนินงานวิจัยและบริการวิชาการครอบคลุมกว่า 30 กลุ่มชาติพันธุ์ และสร้างผลกระทบเชิงประจักษ์ในระดับพื้นที่ จนได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติ อาทิ รางวัล Endangered Languages Award (2008) และ King Sejong Literacy Prize (2016) จากองค์การ UNESCO

ความร่วมมือดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพของประเทศไทยในการพัฒนา “ระบบการศึกษาที่ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง” โดยยึดโยงกับความหลากหลายทางภาษาและวัฒนธรรมเป็นฐานสำคัญ ทั้งยังเป็นการเปิดพื้นที่ให้ภาคส่วนต่าง ๆ ได้เข้ามามีส่วนร่วมในการขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะอย่างเป็นรูปธรรม สู่การพัฒนาคุณภาพชีวิตของเด็กและเยาวชนชาติพันธุ์ และการสร้างสังคมไทยที่เคารพความหลากหลายอย่างยั่งยืนในระดับประเทศและนานาชาติ

RILCA and Thailand MTB-MLE Action Network Mark International Mother Language Day 2026, Advancing Equitable and Sustainable Education

The Research Institute for Languages and Cultures of Asia (RILCA), through the Center for Documentation and Revitalization of Endangered Languages and Cultures (CD-RELC), in collaboration with the Thailand MTB-MLE Action Network, organized an academic forum for International Mother Language Day 2026 under the theme “Collaborative Policy-Driven Language and Culture-Based Education for Ethnic Minority Children in Thailand” on 19 February 2026 at RILCA, Mahidol University, Salaya. The event was opened by Professor Dr. Piyamitr Sritara, President of Mahidol University, and Assoc. Prof. Dr. Nuntiya Doungphummes, Director of RILCA.

International representatives, including Ms. Rika Yorozu from UNESCO and Ms. Severine Leonardi from UNICEF Thailand, highlighted the role of mother tongue as a foundation for learning, identity, and sustainable development, while network presentations underscored regional collaboration in advancing multilingual education.

The program featured panel discussions on teacher development and policy mechanisms for ethnic minority education, alongside cultural performances and exhibitions that reflected the value of language and culture as living social capital.