งาน “ดั่งแสงสุริยาแห่งภาษาชาติพันธุ์”

RILCA เชิดชูเกียรติ ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.คุณหญิงสุริยา รัตนกุล ผู้ก่อตั้งสถาบัน/ ผู้บุกเบิกวงการภาษาชาติพันธุ์ในประเทศไทย ในงาน “ดั่งแสงสุริยาแห่งภาษาชาติพันธุ์”

สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ นายชูชาติ ฉุยกลม ประจำสำนักพระราชวังพิเศษ เชิญแจกันดอกไม้พระราชทาน มอบแก่ ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร. คุณหญิงสุริยา รัตนกุล เนื่องในโอกาสมีอายุครบ 80 ปี ภายในงาน “ดั่งแสงสุริยาแห่งภาษาชาติพันธุ์” ในวันที่ 27 มีนาคม 2569 ณ ห้องประชุมอเนกประสงค์ ชั้น 2 สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย มหาวิทยาลัยมหิดล ศาลายา

งาน “ดั่งแสงสุริยาแห่งภาษาชาติพันธุ์” จัดขึ้นโดย สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย (RILCA) โดยหลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิตและหลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาศาสตร์ เพื่อเชิดชูเกียรติคุณและยกย่องคุณูปการของ “ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร. คุณหญิงสุริยา รัตนกุล” ในฐานะนักภาษาศาสตร์ผู้บุกเบิกการศึกษาภาษาชาติพันธุ์ในประเทศไทย ผู้ก่อตั้งและอดีตผู้อำนวยการสถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชียคนแรก

ภายในงาน รองศาสตราจารย์ ดร.นันทิยา ดวงภุมเมศ ผู้อำนวยการสถาบันฯ ได้เป็นประธานกล่าวเปิดงาน พร้อมทั้งกล่าวต้อนรับและแสดงความขอบคุณอย่างสูงต่อศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร. คุณหญิงสุริยา รัตนกุล ที่ให้เกียรติมาร่วมงานและรับเป็นองค์ปาฐกในครั้งนี้ อันนับเป็นความภาคภูมิใจอย่างยิ่งของสถาบันฯ โดยมีคณาจารย์ นักวิจัย และนักศึกษาจากทั้งภายในและภายนอกมหาวิทยาลัยเข้าร่วมงานเป็นจำนวนมาก สะท้อนถึงความเคารพและชื่นชมในคุณูปการของท่านที่มีต่อวงวิชาการไทยอย่างกว้างขวาง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านการศึกษาภาษาชาติพันธุ์ในประเทศไทย

โอกาสนี้ ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.คุณหญิงสุริยา รัตนกุล ได้ปาฐกถาพิเศษในหัวข้อ “เส้นทางการศึกษาภาษากะเหรี่ยงของข้าพเจ้า: ประสบการณ์ภาคสนาม” โดยถ่ายทอดประสบการณ์การทำงานภาคสนามอันยาวนาน ควบคู่กับการสะท้อนมุมมองทางวิชาการที่ลุ่มลึกและรอบด้าน อันเป็นประโยชน์ต่อการศึกษาภาษาชาติพันธุ์ ทั้งในเชิงการเก็บข้อมูล การวิเคราะห์ และการทำความเข้าใจบริบททางภาษาและวัฒนธรรมอย่างเป็นระบบ ซึ่งสร้างทั้งองค์ความรู้และแรงบันดาลใจแก่ผู้เข้าร่วมงานเป็นอย่างยิ่ง

นอกจากนี้ คณาจารย์ ลูกศิษย์ และผู้เข้าร่วมงานยังได้ร่วมแสดงมุทิตาจิต เนื่องในวาระอายุวัฒนมงคล 80 ปี ของท่านอย่างอบอุ่น โดยในช่วงท้ายของงาน ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร. คุณหญิงสุริยา รัตนกุล ได้กรุณากล่าวให้โอวาทและให้พรแก่ผู้เข้าร่วมงาน นับเป็นข้อคิดและกำลังใจสำคัญแก่ผู้ศึกษาและผู้สนใจด้านภาษาศาสตร์ต่อไป

ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร. คุณหญิงสุริยา รัตนกุล เป็นผู้ริเริ่มและผลักดันการศึกษาด้านภาษาและวัฒนธรรมชาติพันธุ์ในประเทศไทยอย่างเป็นรูปธรรม โดยได้เสนอจัดตั้ง “โครงการศูนย์ศึกษาวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชียอาคเนย์” เมื่อปี พ.ศ. 2517 ในมหาวิทยาลัยมหิดล และดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการคนแรกของสถาบันฯ

ต่อมาในปี พ.ศ. 2519 ได้เปิดหลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาภาษาศาสตร์ (ภาษาศาสตร์และภาษาเอเชียอาคเนย์) เป็นรุ่นแรกของประเทศ พร้อมทั้งพัฒนาความร่วมมือทางวิชาการกับนานาชาติอย่างต่อเนื่อง จนโครงการได้รับการยกฐานะเป็น “สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเพื่อพัฒนาชนบท” เมื่อวันที่ 29 กรกฎาคม พ.ศ. 2524 และต่อมาได้เปลี่ยนชื่อเป็น “สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย” เมื่อปี พ.ศ. 2552 เพื่อให้สอดคล้องกับพันธกิจในระดับนานาชาติ

ด้วยวิสัยทัศน์และความมุ่งมั่นของท่าน นับเป็นการวางรากฐานสำคัญด้านภาษาและวัฒนธรรมให้แก่มหาวิทยาลัยมหิดล อีกทั้งยังสร้างคุณูปการต่อวงวิชาการไทย และเป็นแรงบันดาลใจให้แก่นักวิชาการรุ่นหลังมาอย่างต่อเนื่อง

RILCA Honors Emeritus Professor Dr. Khunying Suriya Ratanakul, Founding Figure and Pioneer of Ethnolinguistics in Thailand, at “Suriya’s Light: Illuminating Ethnolinguistics”

The Research Institute for Languages and Cultures of Asia (RILCA), Mahidol University, organized the event “Suriya’s Light: Illuminating Ethnolinguistics” on 27 March 2026 at its Salaya campus to honor Emeritus Professor Dr. Khunying Suriya Ratanakul, a pioneering ethnolinguist in Thailand and the Institute’s founding and first Director. Assoc. Prof. Dr. Nuntiya Doungphummes, Director of RILCA, presided over the opening ceremony and expressed appreciation for her distinguished contributions, with faculty members, researchers, and students in attendance.

During the event, Emeritus Professor Dr. Khunying Suriya Ratanakul delivered a keynote lecture, “My Journey in Karen Language Studies: Fieldwork Experiences,” sharing her extensive fieldwork insights and scholarly reflections on ethnolinguistic research. The program also included a tribute marking her 80th birthday, concluding with her words of wisdom and blessings, which left a lasting inspiration for participants.